Ακούγοντας τις Φωνές
Ακούγοντας τις Φωνές – Αφήγηση και Δικαιώματα στην Ψυχική Υγεία
Κάθε άνθρωπος έχει μια ιστορία. Αλλά δεν γνωρίζει πάντα πώς να την αφηγηθεί — ούτε πώς να κατανοήσει τι σημαίνει σε σχέση με τα δικαιώματά του. Το έργο «Ακούγοντας τις Φωνές» ξεκινά από αυτό ακριβώς το σημείο: εκεί όπου η εμπειρία υπάρχει, αλλά δεν έχει ακόμη γίνει λόγος, νόημα ή διεκδίκηση.
Στον πυρήνα του έργου βρίσκεται η αφήγηση ως εργαλείο κατανόησης των δικαιωμάτων στην ψυχική υγεία. Μέσα από βιωματικές αφηγηματικές πρακτικές, άτομα με εμπειρία ψυχικής υγείας προσεγγίζουν τις προσωπικές τους ιστορίες και μέσα από αυτές, αναγνωρίζουν πότε τα δικαιώματά τους έχουν γίνει σεβαστά και πότε έχουν παραβιαστεί.
Η κατανόηση αυτή δεν είναι θεωρητική, αλλά βαθιά προσωπική και ταυτόχρονα συλλογική. Καθώς οι συμμετέχοντες αποκτούν γλώσσα για να περιγράψουν την εμπειρία τους, ενισχύεται η δυνατότητά τους να επανανοηματοδοτήσουν το παρελθόν και να φανταστούν διαφορετικές στάσεις και επιλογές: τι θα μπορούσαν να είχαν πει, πώς θα μπορούσαν να είχαν αντιδράσει, ποιες δυνατότητες έχουν στο παρόν. Έτσι, η αφήγηση γίνεται εργαλείο ενδυνάμωσης.
Σε μια δεύτερη φάση, η αφήγηση μετατρέπεται σε δημόσια φωνή. Οι προσωπικές ιστορίες αποκτούν ορατότητα και μοιράζονται, συμβάλλοντας σε έναν ευρύτερο διάλογο γύρω από την ψυχική υγεία, τα δικαιώματα και την εμπειρία των ανθρώπων που συχνά μένουν αόρατοι.
Το έργο αναπτύσσει ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα αφήγησης που συνδυάζει εκπαίδευση, βιωματική εμπειρία και δημόσια διάχυση. Περιλαμβάνει τον σχεδιασμό και την υλοποίηση βιωματικών εργαστηρίων αφήγησης για άτομα που ζουν ή υποστηρίζονται από δομές ψυχικής υγείας, καθώς και εργαστήρια ενδυνάμωσης για φροντιστές και επαγγελματίες ψυχικής υγείας, με στόχο την καλλιέργεια ενσυναίσθησης και την αξιοποίηση αφηγηματικών εργαλείων στην πρακτική τους. Παράλληλα, συλλέγεται και επεξεργάζεται αφηγηματικό υλικό που προκύπτει από τη συμμετοχή των ομάδων, το οποίο μετατρέπεται σε ψηφιακό και έντυπο περιεχόμενο, αποτυπώνοντας τις εμπειρίες και τις διαδρομές των συμμετεχόντων.
Στο πλαίσιο του έργου αναπτύσσεται επίσης ένα εκπαιδευτικό εγχειρίδιο, το οποίο λειτουργεί ως οδηγός για την εφαρμογή της μεθοδολογίας της αφήγησης σε ομάδες με εμπειρία ψυχικής υγείας, προσφέροντας εργαλεία σε επαγγελματίες, φροντιστές και φορείς που επιθυμούν να αξιοποιήσουν την αφήγηση ως μέσο ενδυνάμωσης και κατανόησης.
Κεντρικό στοιχείο του έργου αποτελεί η δράση «Διαδρομές Φωνής», μέσα από την οποία η αφήγηση βγαίνει στον δημόσιο χώρο και συναντά την πόλη. Δημιουργείται ένας διαδραστικός χάρτης, όπου καταγράφονται εμπειρίες, αφηγήσεις και μαρτυρίες που σχετίζονται με τα δικαιώματα στην ψυχική υγεία — τόσο σε στιγμές προστασίας όσο και σε στιγμές παραβίασης. Ο χάρτης αυτός συνδέεται με ένα πολυμεσικό αρχείο που περιλαμβάνει βίντεο αφηγήσεων, συνεντεύξεις, podcast, animation και άλλες δημιουργικές μορφές έκφρασης.
Σε επιλεγμένα σημεία της πόλης τοποθετούνται QR codes, επιτρέποντας στους πολίτες να αποκτήσουν άμεση πρόσβαση στο υλικό και να έρθουν σε επαφή με ιστορίες που διαφορετικά θα παρέμεναν αόρατες. Με τον τρόπο αυτό, η πόλη μετατρέπεται σε έναν ανοιχτό χώρο αφήγησης, μάθησης και ευαισθητοποίησης, όπου η εμπειρία γίνεται κοινή και η κατανόηση βαθύτερη.
Το έργο απευθύνεται σε άτομα με εμπειρία ψυχικής υγείας, φροντιστές και οικογένειες, επαγγελματίες ψυχικής υγείας, αλλά και στην ευρύτερη τοπική κοινωνία, επιδιώκοντας να δημιουργήσει γέφυρες κατανόησης και να ενισχύσει τη σύνδεση ανάμεσα στις δομές ψυχικής υγείας και το κοινωνικό σύνολο.
Γιατί τα δικαιώματα δεν είναι μόνο θεσμικά κείμενα, αλλά εμπειρίες που βιώνονται και χρειάζονται φωνή για να αναγνωριστούν. Μέσα από την αφήγηση, η εμπειρία γίνεται γνώση, η γνώση γίνεται δύναμη και η δύναμη γίνεται λόγος.
Το έργο έχει διάρκεια 12 μηνών (Ιανουάριος – Δεκέμβριος 2026), συμβάλλοντας στην προώθηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και στη διαμόρφωση μιας κοινωνίας που ακούει περισσότερο, κατανοεί βαθύτερα και σέβεται ουσιαστικά την ανθρώπινη εμπειρία.
«Το έργο Ακούγοντας τις Φωνές: Αφήγηση και Δικαιώματα στην Ψυχική Υγεία υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος PLATO, με φορέα υλοποίησης την Αφηγήματα Αστική Εταιρεία Μη Κερδοσκοπικού Χαρακτήρα Αδράχτι
Το PLATO συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του προγράμματος Citizens, Equality, Rights and Values (CERV), το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ με συνολικό ποσό επιχορήγησης €3,1 εκ.»
Με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι απόψεις και οι γνώμες που διατυπώνονται εκφράζουν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών και δεν αντιπροσωπεύουν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης,του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA), του Ιδρύματος Μποδοσάκη ή του NGO SUPPORT CENTRE. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο EACEA, το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το NGO SUPPORT CENTRE δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για τις εκφραζόμενες απόψεις